Boek
Nederlands
Titel
Alaska
Auteur
Peter Verhelst 1962-
Taal
Nederlands
Uitgever
Amsterdam: Prometheus, 2003
105 p.
ISBN
90-446-0249-7

Besprekingen

Tussen de lakens

Ooit wilde hij de poëzie kapotschrijven. Verklaarde daarna zichzelf als dichter dood. Inmiddels is zijn achtste dichtbundel verschenen: Peter Verhelst.
Al die grootspraak van destijds betekende vooral dat Verhelst geen stereotiepe dichter wilde zijn, dat wil zeggen: iemand die in keurig verzorgde taaldingetjes iets van gevoel of wereldbeeld verwoordde. Anders zijn: de droom van iedere dichter. Beetje stereotiep toch. Maar de poëzie van Verhelst was anders. In bundels als De Boom N (1994) en Verhemelte (1996) kreeg de lezer een stortvloed van woorden, beelden en regels over zich uitgegoten. Vorm en betekenis werden met het badwater weggespoeld. De lezer hoefde er niks van te snappen, niks van te onthouden, het leek Verhelst enkel te gaan om de energie die uit de zichzelf opblazende taal vrijkwam.

In de poëzie bleven Verhelsts zelfmoordaanslagen echter beperkt tot een klein groepje onuitroeibare connaisseurs, maar in het proza bleek zijn geweld zelfs aan te slaan bij het grote publiek. Biedt proza meer ruimte (dus minder schade) voor stilistisch vuurwerk? Toch liggen Verhelsts proza en poëzie in elkaars verlengde, dus verbaast he…Lees verder

De nieuwe bundel van Peter Verhelst

Hoewel hij zichzelf als dichter had doodverklaard, publiceerde Peter Verhelst dit voorjaar toch een lijvige nieuwe bundel, Alaska. In zijn vorige bundels had hij getracht de poëzie te vernietigen. Uit het feit dat hij zich opnieuw in gedichten uitdrukt, blijkt dat dat niet is gelukt. De vernietiging poëtiseren is het enige alternatief.

Voor een dode dichter heeft Peter Verhelst een opmerkelijke prestatie geleverd: hij publiceerde dit voorjaar een nieuwe, meer dan honderd pagina's dikke bundel, Alaska . Zijn verscheiden was niet zo onomkeerbaar als verscheidens doorgaans zijn. In 1997 verklaarde de dichter Verhelst zichzelf dood in het tijdschrift De revisor. Dat was zonder twijfel bedoeld als statement tegenover, zoals hij het elders noemde, ,,het volstrekt debiele versjesland''. In De Groene Amsterdammer beschreef hij zijn afscheid van de poëzie wat ernstiger en meer inhoudelijk. Over zijn bundels De Boom N (1994) en Verhemelte (1996) zei hij: ,,Ik merkte dat ik toch nog niet echt die bundel had gemaakt waarmee ik de poëzie kapot had gekregen. [...] Dat deed ik door een zevende bundel te schrijven [ Verhemelte, jj]. Nu kan ik nooit meer een bundel schrijven die verder gaat met de taal, waarin de poëzie zichzelf zo ontzettend ontkent. Die bundel was precies zoals ik heb gewild. Ik kan dan nog wel elk …Lees verder

Verlangen naar verblinding

Met 'Verhemelte' (1996) schreef Peter Verhelst zijn laatste dichtbundel. In 1997 kondigde de schrijver letterlijk zijn dood als dichter aan in de vorm van een overlijdensbericht in het tijdschrift 'De Revisor'. Zes jaar later beleeft de dichter zijn heropstanding in een nieuwe bundel: 'Alaska', die een tweeluik vormt met Verhelsts superieure novelle 'Memoires van een luipaard'.

De verrijzenis is echter zeer dubbelzinnig. Nog extremer dan in 'Verhemelte', nog radicaler dan in de succesroman 'Tongkat' werpt Verhelst zich in zijn nieuwe bundel te pletter in de taal. Het zelfverterende verlangen van de spreker heeft een grafische uitwerking gekregen: in gedichten als 'Nihil "(Alaska revisited) - ik-vertering2" en 'Virgo (sum Alaska) lactans' worden de persoonlijke voornaamwoorden in de eerste persoon consequent doorstreept. Als het verlangen te groot is voor woorden, sterft het in de taal. Verhelst is de chroniqueur van deze onbedaarlijke zelfmoord.

'Alaska' bestaat uit tien afdelingen, waarvan sommige opgebouwd zijn uit twintig gedichten en andere uit niet meer dan één gedicht. Wat er precies gebeurt in die verzen, is moeilijk te bepalen, maar de setting is wel enigszins vaststelbaar. Mensen bevinden zich in hotelkamers, liggen op een zomeravond in het gras naar de sterrenhemel te kijken, een man staat op een heuvel. Mensen die verlangen. Maar wat verl…Lees verder

Alsof het eindelijk achter de rug is

De dichter Peter Verhelst herrijst in 'Alaska'. Een reis naar het vormeloze, naar het niet-zijn, naar het verdwijnen. De normale perceptie voorbij.

SPOREN VAN TWEESTRIJD NAAR LEVEND MODEL

Waarom zat Paul Cézanne dagenlang naar de Montagne Sainte-Victoire te kijken? Dat had niets meer met het observeren van een realistisch berglandschap te maken, want voor de Franse schilder was de Sainte-Victoire geen visueel object meer. Hij wachtte tot de berg een gebeurtenis werd. Volgens de Franse filosoof Jean-François Lyotard gaat het hier om de ervaring van het
er is: het oprijzen van de materie zonder vorm, het vormeloze dat zich opdringt in de gebeurtenis. Nochtans, stelt Lyotard, kan men zich het vormeloze niet voorstellen. Want om de materie te vatten, moet je de materie een vorm geven. Daarom moest Cézanne zijn Montagne Sainte-Victoire schilderen, altijd opnieuw. En misschien heeft Peter Verhelst om die reden opnieuw een poëziebundel gepubliceerd.

Is dat dan zo merkwaardig? Toch wel, want Verhelst had zich in 1997 als dichter dood verklaard in het Nederlandse literaire tijdschrift De Revisor. Nadien publiceerde hij…Lees verder

De in 1962 in Brugge geboren Verhelst is een veelzijdig mens: hij componeert, schrijft poëzie, proza, toneel. 'Alaska' maakt onderdeel uit van een cyclus, deel 1 is de novelle uit 2001: 'Memoires van een luipaard'*, deel 3 is de dansproductie 'Sonic Boom' (2003). Op pagina 63 lezen we: 'ergens ligt een alaska op je te wachten' en dat is natuurlijk een mooi gegeven: een zoektocht naar een toestand van volstrekte ongereptheid. Verhelst stort echter een aaneenschakeling van associaties over je heen ('het exces van de gedachte met de buik tegen de grond veranderlijk van geslacht en glinsterend van aard onderhuids gelikt in strepen' - om maar eens wat te noemen), teksten die alle kanten opgaan, vrijwel zonder gebruik van interpunctie. Het laatste gedicht uit de bundel begint aldus: 'er gebeurt niets / alsof het eindelijk achter de rug is / terwijl er geen sprake meer is van een rug / alleen maar rust / tot ook de herinnering aan rust / zichzelf vergeet', wat gelezen kan worden als metafoor…Lees verder

Over Peter Verhelst

CC BY-SA 4.0 - Foto van/door Filip Naudts

Peter Roger Arthur Marcel Verhelst (Brugge, 28 januari 1962) is een Vlaams dichter, romancier en theatermaker.

Verhelst debuteerde in 1987 met de dichtbundel "Obsidiaan". Zijn eerste roman, "Vloeibaar harnas" volgde in 1993. Hoewel hij binnen de literatuurwereld bij zijn debuut erkenning kreeg, bleef hij nog geruime tijd leraar Nederlands en Engels in de Brugse hotelschool Ter Groene Poorte. Zijn grote doorbraak kwam in 2000 met zijn roman Tongkat, waarmee hij zowel de Gouden Uil en de Jonge Gouden Uil in België, als de F. Bordewijkprijs in Nederland won. Voor zijn hele oeuvre won hij in 2018 Sybren Poletprijs. Verhelst was de eerste winnaar van deze nieuwe prijs voor experimentele Nederlandstalige schrijvers. De jury prees Peter Verhelst als "een magistrale oeuvrebouwer " en als " de ontwerper van een literair labyrint dat blijft groeien in eenheid en verscheidenheid, waarin je eindeloos kunt dwalen, of een van de vele uitgangen kunt nemen, maar de eindbes…Lees verder op Wikipedia